Bleed چیست و چرا در طراحی چاپی اهمیت دارد؟

تا حالا شده یک طرح زیبا برای کارت ویزیت، بروشور، تراکت یا کاتالوگ طراحی کنید، اما وقتی محصول چاپی را تحویل می گیرید متوجه شوید لبه های طرح با چیزی که روی مانیتور دیده بودید فرق دارد؟ مثلا کنار کاغذ یک نوار سفید باریک دیده شود یا بخشی از تصویر و پس زمینه به شکل نامناسب بریده شده باشد؟

یکی از مهم ترین دلایل این اتفاق، رعایت نکردن Bleed در طراحی چاپی است.

Bleed چیست؟

Bleed یا حاشیه برش، یکی از مفاهیم مهم در طراحی گرافیک برای چاپ است که اگر از همان ابتدای طراحی به آن توجه کنید، نتیجه نهایی بسیار حرفه ای تر خواهد بود. در این مقاله از فروشگاه فایل شاپ من می خواهیم خیلی ساده بررسی کنیم که Bleed چیست، چرا اهمیت دارد و چطور باید آن را در فایل های آماده چاپ تنظیم کنیم.

Bleed به بخش اضافه ای از طرح گفته می شود که خارج از اندازه نهایی محصول چاپی قرار می گیرد و برای اطمینان از پوشش کامل لبه های صفحه در زمان برش در نظر گرفته می شود.

فرض کنید قرار است یک کارت ویزیت با اندازه 9 در 5 سانتی متر چاپ کنید و پس زمینه کارت کاملا قرمز است. اگر فایل شما دقیقا با همین اندازه طراحی شود، دستگاه چاپ و برش باید دقیقا روی همان مرز مشخص شده عمل کند.

اما در دنیای واقعی، برش همیشه با دقت کاملا میلی متری انجام نمی شود. ممکن است تیغ برش مقدار بسیار کمی جابه جا شود. همین جابه جایی کوچک می تواند باعث ایجاد یک خط سفید در لبه کارت شود.

اینجاست که Bleed وارد عمل می شود.

در واقع شما پس زمینه و عناصر مناسب طرح را کمی بیشتر از اندازه نهایی صفحه ادامه می دهید تا بعد از برش، هیچ قسمت سفید یا ناخواسته ای در لبه ها باقی نماند.

چرا Bleed در چاپ اهمیت دارد؟

مهم ترین دلیل استفاده از Bleed، جلوگیری از ایجاد حاشیه سفید ناخواسته در اطراف محصول چاپی است.

برای مثال فرض کنید یک تراکت با پس زمینه کاملا آبی طراحی کرده اید. اگر طرح دقیقا تا خط برش تمام شود، کوچک ترین تغییر در محل برش می تواند باعث شود قسمتی از لبه کاغذ سفید دیده شود.

اما اگر طرح به اندازه کافی Bleed داشته باشد، حتی در صورت جابه جایی جزئی تیغ برش، همچنان رنگ یا تصویر در لبه نهایی باقی می ماند.

به زبان ساده، Bleed یک حاشیه امن برای طراحی چاپی است.

اندازه Bleed معمولا چقدر است؟

مقدار Bleed به نوع چاپ، چاپخانه و استاندارد پروژه بستگی دارد، اما در بسیاری از پروژه های چاپی مقدار 3 میلی متر از هر طرف یک اندازه رایج است.

مثلا اگر اندازه نهایی کارت ویزیت شما 9 در 5 سانتی متر باشد و چاپخانه Bleed سه میلی متری بخواهد، فایل طراحی باید در مجموع ابعادی بزرگ تر از اندازه نهایی داشته باشد.

یعنی علاوه بر اندازه اصلی، از چهار طرف فضای اضافه برای برش در نظر گرفته می شود.

البته همیشه بهتر است قبل از طراحی، مشخصات دقیق چاپخانه را بررسی کنید. بعضی پروژه ها ممکن است مقدار Bleed متفاوتی نیاز داشته باشند.

تفاوت Bleed با حاشیه امن چیست؟

یکی از اشتباهات رایج این است که Bleed را با حاشیه امن یا Safe Area یکی بدانیم.

Bleed در بیرون از محدوده نهایی برش قرار دارد و برای اطمینان از پوشش کامل لبه ها استفاده می شود.

اما Safe Area یا ناحیه امن در داخل محدوده نهایی طراحی قرار دارد و برای جلوگیری از نزدیک شدن متن ها و عناصر مهم به خط برش استفاده می شود.

برای مثال، بهتر است شماره تلفن، لوگو، آدرس سایت و نوشته های مهم را دقیقا کنار لبه کارت قرار ندهید. حتی اگر Bleed داشته باشید، عناصر مهم باید داخل ناحیه امن باقی بمانند.

در نتیجه یک فایل چاپی حرفه ای معمولا سه محدوده مهم دارد:

Bleed، خط برش و ناحیه امن.

شناخت این سه محدوده، یکی از پایه های مهم طراحی برای چاپ است.

Bleed در فتوشاپ، ایلاستریتور و کورل چگونه استفاده می شود؟

نرم افزارهای حرفه ای طراحی مانند Adobe Illustrator، Adobe Photoshop و CorelDRAW امکاناتی برای آماده سازی فایل چاپی دارند.

در زمان ایجاد فایل جدید می توانید اندازه صفحه را مشخص کنید و سپس محدوده Bleed را در تنظیمات سند در نظر بگیرید.

در ایلاستریتور می توان Bleed را هنگام ساخت سند تعیین کرد. در کورل نیز می توانید صفحه را با ابعاد مناسب ایجاد کرده و محدوده برش و Bleed را با توجه به استاندارد چاپخانه تنظیم کنید.

در فتوشاپ نیز معمولا طراح یک فایل با ابعاد بزرگ تر از اندازه نهایی ایجاد می کند و محدوده برش را به صورت راهنما مشخص می کند.

نکته مهم این است که فقط بزرگ کردن صفحه کافی نیست. پس زمینه ها، تصاویر و عناصری که قرار است تا لبه چاپ ادامه داشته باشند باید به اندازه Bleed امتداد پیدا کنند.

چه عناصری نباید وارد Bleed شوند؟

همه چیز را نباید تا لبه های Bleed ادامه دهید.

متن ها، شماره تماس، لوگو، آیکون ها و سایر عناصر مهم بهتر است با فاصله مناسب از خط برش قرار داشته باشند.

اگر یک متن بیش از حد به لبه نزدیک باشد، ممکن است هنگام برش بخشی از آن حذف شود یا ظاهر آن نامناسب شود.

پس یک قانون ساده را همیشه به خاطر داشته باشید:

پس زمینه و تصاویر پس زمینه می توانند وارد Bleed شوند، اما عناصر مهم باید در Safe Area قرار بگیرند.

آیا فایل های آماده چاپ به Bleed نیاز دارند؟

اگر قصد دارید یک فایل گرافیکی را برای چاپ حرفه ای استفاده کنید، بررسی Bleed یکی از اولین کارهایی است که باید انجام دهید.

این موضوع مخصوصا برای فایل هایی مثل کارت ویزیت، تراکت، بروشور، کاتالوگ، پوستر، سربرگ، بسته بندی و انواع محصولات چاپی اهمیت زیادی دارد.

در فروشگاه فایل شاپ من نیز هنگام انتخاب و استفاده از فایل های گرافیکی آماده، بهتر است علاوه بر فرمت فایل مانند CDR، AI، EPS یا SVG، به ساختار فایل و مناسب بودن آن برای ویرایش و چاپ هم توجه کنید.

یک اشتباه کوچک با نتیجه ای بزرگ

تصور کنید چند هزار نسخه تراکت چاپ کرده اید و بعد متوجه می شوید تمام آنها در اطراف خود حاشیه سفید دارند. اصلاح چنین اشتباهی بعد از چاپ دیگر ساده نیست و ممکن است هزینه زیادی به شما تحمیل کند.

به همین دلیل Bleed چیزی نیست که فقط طراحان حرفه ای باید درباره آن بدانند. حتی اگر سفارش دهنده چاپ هستید یا فایل آماده خریداری می کنید، شناخت این مفهوم به شما کمک می کند فایل مناسب تری انتخاب کنید و قبل از چاپ، مشکلات احتمالی را زودتر تشخیص دهید.

جمع بندی

Bleed در طراحی چاپی یک فضای اضافه و حساب شده در اطراف طرح است که برای جبران خطای احتمالی هنگام برش استفاده می شود. وجود Bleed باعث می شود پس زمینه و تصاویر تا لبه نهایی محصول ادامه پیدا کنند و احتمال ایجاد حاشیه سفید ناخواسته کاهش پیدا کند.

در کنار Bleed، توجه به خط برش و Safe Area نیز اهمیت زیادی دارد. رعایت درست این سه محدوده می تواند تفاوت بین یک فایل آماتور و یک فایل واقعا آماده چاپ را رقم بزند.

پس قبل از اینکه فایل خود را برای چاپ ارسال کنید، یک سوال ساده از خودتان بپرسید:

آیا این طرح برای چاپ آماده شده یا فقط برای نمایش روی صفحه طراحی شده است؟

همین سوال ساده می تواند جلوی بسیاری از هزینه ها و دردسرهای بعدی را بگیرد.